::::کلینیک دندانپزشکی نبیل امیری:::::

 مواد سفیدكننده دندان: مفید یا مضر؟

برای سفید كردن دندان‌ها از دو ماده پراكسید هیدروژن و كارباماید پراكساید استفاده می‌شود، كه سال هاست در دهان شویه‌هایی كه روزانه مصرف می‌شود، وجود دارند.

این مواد مورد تأیید جوامع دندان پزشكی هستند. اما توجه كنید گاهی برخی افراد به این مواد حساسیت دارند كه در این صورت اصلاً نباید با این مواد دندان ها را سفید كنند. برای این كه مطمئن شوید شما به این مواد حساسیت ندارید، از دندان پزشكتان بخواهید قبل از مصرف، این مواد را روی شما آزمایش كند.

نكته دیگر این كه ممكن است پس از سفید كردن دندان‌هایتان ‌«دچار حساسیت دندانی» شوید كه با نوشیدن چای داغ یا آب یخ و خوردن ‌بستنی و مواد غذایی ترش، دندان‌هایتان به صورت گذرا درد خواهند گرفت. معمولاً این حساسیت گذراست و می توان با فاصله انداختن بین جلسات درمانی، آن را بهبود بخشید. پس از اتمام دوره‌ درمانی، اگر همچنان حساسیت دندان های شما  به جا مانده بود، می‌توانید از خمیردندان ضد حساسیت استفاده كرده و آن را جایگزین خمیر دندان معمولی‌تان كنید.

به هر حال حساسیت دندانی یكی از عوارض سفید كردن دندان‌هاست كه شاید به آن گرفتار شوید.

چند درجه روشن‌تر؟

«اگر دندان‌هایم را سفید كنم، چند درجه روشن‌تر می‌شوند؟»

این شاید اولین سئوالی است كه از دندان پزشك می‌پرسید. در تبلیغات بسیاری از محصولات سفیدكننده دندان می‌بینیم كه ادعا می‌كنند، با یك بار استفاده از آن محصول، دندان‌های شما تا 9 درجه روشن‌تر می‌شوند، ولی این بیشتر یك فریب تبلیغاتی است تا واقعیت. معمولاً این محصولات، پس از هر بار استفاده، فقط 2 تا 3 درجه دندان‌ها را سفیدتر می‌كنند.

برای این كه بفهمید رنگ دندان‌هایتان، چقدر سفیدتر شده است، باید رنگ آنها را قبل و بعد از درمان، ثبت كنید. متأسفانه هنوز سیستم استانداردی در دندان پزشكی برای مشخص كردن رنگ دندان‌ها وجود ندارد و رایج‌ترین وسیله‌ای كه در مطب‌های دندان پزشكی استفاده می‌شود، نمونه رنگ "وایتا (Vita)" است. در این نمونه رنگ، رنگ دندان‌ها به 4 گروه تقسیم می‌شود:

A(قهوه‌ای مایل به سرخی)، B(زرد مایل به سرخی)، C(خاكستری) و D (خاكستری مایل به سرخی).

در هر یك از این 4 گروه، 4 یا 5 نوع تیرگی و روشنی وجود دارد. دندان پزشك به شما كمك خواهد كرد، رنگ دندان‌تان را قبل و بعد از درمان، با مقایسه با نمونه رنگ تعیین كنید و متوجه شوید، سفید كردن دندان‌ها، چند درجه دندان هایتان را روشن‌تر كرده است. جالب است بدانید، همه دندان‌های شما یك رنگ نیستند، معمولاً دندان های جلویی روشن‌تر و دندان‌های آسیا تیره‌ترند. هدف اصلی از سفید كردن دندان ها این نیست كه به روشن‌ترین درجه برسیم، بلكه دندان هایتان را باید تا درجه‌ای روشن كنید كه با رنگ چهره شما هماهنگی داشته باشد.

سفید كردن دوباره 

شما نباید تصور كنید یك بار كه دندان هایتان را سفید كردید، تا مدت‌ها دیگر به سفید كردن آنها احتیاج نخواهید داشت. سفید كردن دندان‌ها اثرات همیشگی ندارد. دندان ها معمولاً یك سال یا بیشتر سفید باقی خواهند ماند و حفظ نتایج درمانی به این بستگی دارد كه شما پس از سفید كردن دندان هایتان، چقدر توصیه‌های ایمنی را رعایت كنید.

نوشیدن زیاد قهوه و چای، كشیدن سیگار، استفاده از نوشابه‌های رنگی و عدم توجه به بهداشت دهان، از عواملی هستند كه تمام زحمت‌های شما را بر باد می‌دهند و دندان‌هایتان را در مدت زمان كوتاهی پس از سفید كردن، به رنگ اولیه خود باز می‌گردانند.

سفید كردن دندان؛ هرگز

دوست دارید بدانید چه كسانی نباید دندان هایشان را سفید كنند؟ حقیقت این است كه سفید كردن دندان‌ها برای بعضی افراد جواب نمی‌دهد و یا حتی خطرناك و مضر است.اگر مینا و یا عاج دندان‌های شما به صورت مادرزادی دارای نواقصی بوده و بد ساخته شده باشند، بعید است بتوانید با این تكنیك به رنگ دلخواهتان برسید، شما باید دندان هایتان را لامینیت كنید.

خانم‌های باردار یا شیرده نیز بهتر است سفید كردن دندان ها را به بعد از دوران بارداری یا شیردهی موكول كنند.

به طور كلی دندان‌هایی كه رنگشان زرد، نارنجی و قهوه‌ای است به درمان پاسخ بهتری می‌دهند، ولی دندان هایی كه رنگ زمینه‌ای آنها خاكستری یا آبی است، چندان سفید نمی‌شوند.

اگر دندا نهای شما شدیداً تغییر رنگ پیدا كرده است، معمولاً فقط با سفید كردن دندان‌ها، به رنگ دلخواهتان نخواهید رسید.

هشت توصیه ی مفید:

1 - ژل سفید كننده را فقط به مقدار تجویز شده، درون قاشقك بریزید. تصور نكنید با مصرف بیشتر، دندان ها زودتر و بیشتر سفید می‌شوند.

2 - در مواقعی كه قاشقك حاوی ژل سفیدكننده در دهانتان است، از مصرف مایعات و غذاها خودداری كنید.

3 - زمان تجویز شده را دقیقاً رعایت كنید.

4 - از فشردن قاشقك حاوی ژل با فشار دندان‌های فك مقابل یا با دست اجتناب كنید.

5 - در طول درمان، از خوردن آشامیدنی‌ها و موادغذایی رنگی مانند قهوه‌، چای، انواع كولاها، سبزی و انواع سس‌های رنگی دوری كنید.

6 - سیگار نكشید و از خوردن میوه‌های ترش و اسیدی مثل مركبات و تنقلات مثل لواشك، تمبرهندی و قره‌قورت خودداری كنید.

7 - از همه مهم تر اینکه قبل از استفاده از مواد سفیدكننده و در روزهای بعد از آن، دندان هایتان را به خوبی مسواك بزنید و نخ بكشید.

8 - اگر قاشقكی كه دندان پزشك برای سفید كردن دندان هایتان در خانه به شما داده است، دقیقاً متناسب با فك‌های شما نیست با او تماس بگیرید تا آن را برایتان تنظیم كند. چون در غیر این صورت، مواد سفیدكننده از لبه‌های آن به لثه‌ها، لب و زبان شما رسیده و آنها را زخم خواهند كرد.

چگونه فلوراید از پوسیدگی دندان جلوگیری می کند؟

مصرف مواد غذایی که دارای قند ساده ( مثل شکر ) یا نشاسته ( مثل شیرینی جات ) هستند، باعث رشد باکتری هایی در دهان می شوند که مولد پوسیدگی دندان  هستند.

املاح معدنی بطور دائم از دندان  های شما برداشته شده و املاح جدیدی جایگزین آنها می شوند.

فلوراید باعث تشکیل کریستال های فسفات کلسیم می شود که این کریستال ها به شکل مواد سختی با دندان ترکیب می شوند. این مواد سخت " فلوئور هیدروکسی آپاتیت " نام دارند.

به دلیل مقدار کم فلوراید موجود در بزاق دهان شما ، مقدار باکتری های دهان تغییر نمی کنند و نقش فلوراید در جلوگیری از پوسیدگی دندان  به دلیل جلوگیری از رشد این باکتری ها نیست ( یعنی فلوراید جلوی رشد باکتری های مولد پوسیدگی را نمی گیرد ).

فلوراید هنگامی می تواند از پوسیدگی دندان  جلوگیری کند که به طور همیشگی در بزاق دهان وجود داشته باشد.

با مصرف این مواد همیشه مقدار کمی فلوراید در دهان شما موجود خواهد بود.دانشمندان سعی دارند کاری کنند که فلوراید همیشه و به آرامی در بزاق دهان وجود داشته باشد.

^{آيا دهان يا بدنتان بوی مي دهد؟}

 ^{دليل ايجاد بوي بد و 6 راه ‌حل براي رفع آن}

^{تميزي فقط حمام كردن و عطر و ادكلن زدن نيست. شما ممكن است بسياري از اصول اوليه بهداشتي را هم رعايت كنيد، اما فقط با چشم ‌پوشي از چند نكته ظريف اما مهم، دچار بوي نامطبوع بدن شويد.}

^{در اينجا با برخي عواملي كه انتظار نداريد باعث بو گرفتن بدن شوند، آشنا مي‌شويد.}

^{1- اگر بعد از دوش گرفتن خودتان را خوب خشك نمي كنيد.}

^{رطوبت بين چين هاي پوستي مثلا زير سينه‌ها، زيربغل، كشاله‌هاي ران و يا لاي انگشتان پا محبوس مي‌شود و چون در اين قسمت‌ها راهي براي ورود هوا وجود ندارد، براي قارچ‌ها و باكتري‌ها فرصتي مناسب پيش مي‌آيد كه به توليد مثل بپردازند و بوي بد و سوزش ايجاد كنند.}

^{راه حل: بعد از اينكه از حمام بيرون آمديد و خودتان را خشك كرديد، سشوار را روي درجه سرد تنظيم كنيد و تمام قسمت‌هايي را كه ممكن است خيس مانده باشند سشوار بكشيد.}

^{همچنين مي‌توانيد از پودر‌هاي جاذب رطوبت حاوي عوامل ضدقارچ، براي بدن و كفش‌هاي تان استفاده كنيد.}

^{2- اگر عاشق غذاهاي تند و تيز هستيد.}

^{غذاهايي كه ادويه كاري، سير و ... دارند، نه تنها دهان را بدبو مي‌كنند، بلكه روي بوي عرق بدن شما هم تاثير مي‌گذارند. وقتي اين غذاها به دستگاه گوارش برسند، چند نوع گاز بدبو حاوي گوگرد توليد مي‌كنند. بسياري از اين محصولات فرعي در روده‌ها و كبد متابوليزه مي‌شوند، اما بعضي از آنها مانند متيل سولفيد جذب خون مي‌شوند و به سمت شش‌ها و منافذ پوستتان مي‌روند. اين اثر ممكن است ساعت‌ها در بدن شما بماند.}

^{راه‌حل: با شستن دهان و يا جويدن مقداري جعفري مي‌توان موقتا اين بوهاي زننده را برطرف كرد، اما تا غذاي تند و تيزي كه ميل كرده‌ايد هضم نشود، اين بوها با شما همراه‌اند. البته اگر شما و اطرافيان تان همه با هم يك نوع غذا را خورده ايد، به سختي بوي بدي از يكديگر حس مي‌كنيد، اما ديگران به خوبي بوي شما را تشخيص مي‌دهند.}

^{3- اگر فقط دندان‌هايتان را مسواك مي‌زنيد و به فكر زبانتان نيستيد.}

^{اگر هنگام مسواك زدن زبانتان را فراموش كنيد، نفس شما آن‌ قدر كه انتظار داريد تازه نخواهد بود. زبان پوشيده از هزاران} 

^{پرز ريز است كه مي‌تواند جايگاه مناسبي براي ذرات غذايي باشد. پس حتي اگر مرتب مسواك بزنيد و نخ دندان بكشيد، ذرات غذا بين پرزهاي زبان شما جمع مي‌شوند و باكتري ‌ها را به خود جذب مي‌كنند و اين باكتري‌ها شروع به توليد سولفيد هيدروژن كرده و بوي بدي ايجاد مي‌كنند.}

^{راه‌حل: شستن دهان ممكن است به شما كمك كند، اما بهترين راه براي زدودن اين باكتري‌ها و ذرات غذايي، استفاده از اسكريپر (scraper) زبان است(تصوير روبرو).}

^{همچنين مي‌توانيد روي زبان تان را با مسواكي كه موهاي نرم دارد، مسواك بزنيد.}

^{4- اگر وقتي خوابيد، دهانتان باز مي‌ماند.}

^{خوابيدن با دهان باز باعث مي‌شود جدار داخلي دهان خشك شود و سلول‌هاي مرده بتوانند روي زبان، لب و لثه‌ها متراكم شده و سپس تجزيه شوند و فردا صبح دهان شما بو بگيرد.}

^{راه‌حل: صبح‌ها مسواك بزنيد، نخ دندان بكشيد و نصف فنجان آب ليموي تازه قرقره كنيد تا باكتري‌هاي بوزا را از بين ببرد. سپس ماست ميل كنيد، زيرا حاوي باكتري‌هاي لاكتوباسيل است كه جاي باكتري‌هاي مولد بوي بد دهان را مي‌گيرند.}

^{مخلوط ماست و آب‌ليمو هم بوي بد را خنثي مي‌كند و اثر آن 12 تا 24 ساعت خواهد ماند.}

^{5- اگر فقط دئودورانت مي‌زنيد.}

^{هنگام خريد دئودورانت‌هاي زير بغل برچسب محصول را به دقت بخوانيد و مطمئن شويد كه ضدعرق هم دارد ياخير. دئودورانت‌هايي كه مواد ضد عرق ندارند، به‌طور موقتي بوي بد را مي‌پوشانند، اما از عرق كردن جلوگيري نمي‌كنند.}

^{راه‌حل: زير بغل شما فقط به ضدعرق احتياج دارد (مثل مام)، اما اگر دوست داريد بو‌ي خوبي هم بدهد، محصولي را انتخاب كنيد كه هم دئودورانت و هم ضدعرق داشته باشد. اگر شما از آن دسته افراد هستيد كه زياد عرق مي‌كنند، به‌خصوص در روزهاي تابستاني كه پوست چسبناك مي‌شود، ضدعرق را قبل از خوابيدن بزنيد. در طول شب بدن كمتر عرق مي‌كند، در نتيجه مواد آلومينيومي ضدعرق شما وارد غدد عرق مي‌شوند و براي مدت 24 ساعت اثر خود را بر جاي مي‌گذارند، حتي اگر فردا صبح دوش بگيريد.}

^{همچنين مي‌توانيد به يك متخصص پوست و مو مراجعه كنيد و از او بخواهيد برايتان محلول‌هاي ضدعرق قوي حاوي "آلومينيوم كلرايد" تجويز كند.}

^{6- اگر دارو مصرف مي‌كنيد.}

^{بسياري از دارو‌ها، از ضدآلرژي‌ها گرفته تا داروهاي فشار خون، مي‌توانند سبب خشكي دهان، يعني يكي از مهم‌ترين دلايل بوي بد دهان شوند. به علاوه، ممكن است از عمل استيل كولين (يكي از واسطه هاي شيميايي در مغز) جلوگيري كنند.}

^{راه‌حل: از پزشك معالج‌تان بخواهيد برايتان دارويي تجويز كند كه خشكي دهان جزو عوارض جانبي آن نباشد. همچنين براي تحريك ترشح بزاق هر از گاهي در دهانتان آب بچرخانيد. قهوه‌ را كم مصرف كنيد و سعي كنيد بيشتر از بيني‌تان نفس بكشيد. از OTCهاي حاوي كربوكسي متيل سلولز يا هيدروكسي اتيل سلولز استفاده كنيد تا بزاق شما غليظ ‌تر شود.}

^{نوشيدني ‌هاي اسيدي باعث تخريب دندان مي شوند} 

^{افرادي كه نوشيدني‌هاي اسيدي مي ‌‌خورند، ممكن است با سرعت بيشتري در معرض فرسايش ميناي دندان قرار گيرند.}

^{فرسايش دنداني (erosion) هنگامي رخ مي‌ دهد كه ميناي دندان به وسيله اسيدهايي كه در دهان تشكيل مي ‌شوند، خورده شود و به اين ترتيب دندان‌ ها آسيب ‌پذير مي‌ شوند، ترك مي ‌خورند و تغيير رنگ مي ‌دهند.}

^{فرسايش دنداني يك فرآيند شيميايي است كه به تخريب دندان مي ‌انجامد و نبايد آن را با سايش دندان (abrasion) كه فرآيندي مكانيكي است، اشتباه كرد.}

^{فرسايش دنداني عارضه ‌اي است كه به خصوص در ميان كودكان و نوجوانان شايع شده است.}

^{اما چرا اين گونه است؟‌ كارشناسان معتقدند تا حدي زيادي، نوشيدن نوشابه‌هاي اسيدي در اين امر نقش دارند.}

^{نوشابه‌هاي گازدار، نوشابه‌هاي انرژي زاي ورزشي، آب ميوه‌ها و قهوه حاوي مقدار زيادي اسيد هستند.}

^{در نوشابه‌ هاي گازدار، به خصوص در نوشابه ‌هاي گازدار كولا، يكي از طعم‌ دهنده‌هاي اصلي اسيد فسفريك است. همين اسيد در دندانپزشكي براي ناهموار كردن ميناي دندان پيش از نصب بريج به كار مي ‌رود و دندانپزشكان به عنوان كاغذ سمباده از آن استفاده مي ‌كنند.}

^{قندي كه در اكثر نوشابه‌ ها به كار مي ‌رود نيز ممكن است نقشي در اين فرسايش ايفا كند.}

^{هنگامي كه پلاك ميكروبي روي دندان، قند نوشابه ‌ها و غذاها را جذب مي‌ كند، اسيدي را تراوش مي كند كه ميناي دندان را خراب مي ‌كند.}

^{مردم با در دهان نگه داشتن نوشابه ‌هاي گازدار و آب ميوه‌ها براي لذت ‌بردن از رايحه يا گاز آنها، موجب مي شوند كه دندان ‌ها مدت بيشتري در معرض اين اسيدها و قندها قرار گيرند.}

^{چيزهاي ديگري هم ممكن است در فرسايش دنداني نقش داشته باشند. داروهايي مانند آسپيرين نيز مي ‌توانند باعث فرسايش دندان شوند. همچنين بيماري‌ هايي مانند برگشت اسيد معده به مري، يا اختلال هاي غذا خوردن كه با استفراغ مزمن همراه هستند(مانند بي اشتهايي عصبي)ممكن است دندان ‌ها را در معرض اسيد معده قرار دهند.}

^{از طرف ديگر ممكن است كمبود دريافت فلورايد هم يكي از دلايل شيوع فرسايش دنداني باشد.}

^{مردم به طور فزاينده‌اي به جاي آب لوله كشي فلورايددار به مصرف آب هاي معدني بسته بندي شده روي آورده‌اند، كه ممكن است حاوي فلورايد نباشند.} 

^{مردم همچنين نوشابه‌ هاي گازدار و آب ميوه‌ها را جايگزين آب مي ‌كنند.}

^{فلورايد باعث استحكام مينا و مقاومت آن در برابر فرسايش مي‌ شود.}

^{بنابراين كارشناسان توصيه مي ‌كنند افرادي كه آب لوله كشي نمي ‌نوشند،‌ از خميردندان ‌ها و دهان ‌شويه‌ هاي فلورايددار استفاده كنند.}

^{راه ديگر جلوگيري از فرسايش دنداني اين است كه حدود نيم ساعت بعد از نوشيدن نوشابه‌ هاي گازدار يا آب ميوه، دندان ‌هاي ‌تان را مسواك بزنيد.}

^{اما اگر مسواك زدن را بلافاصله بعد از خوردن اين مواد غذايي انجام دهيد، ممكن است با ساييدن مينايي كه از قبل به علت حمله ي اسيد، نرم شده است، آسيب وارد بر آن را تشديد كنيد.}

^{به اين ترتيب شما يك لايه ميكروسكوپي از مينا را كه مي‌ تواند با مواد معدني موجود در بزاق تقويت شود، برمي‌ داريد.}

^{بزاق، اسيديته دهان را متعادل مي ‌كند و مواد معدني كه به وسيله غذاهاي اسيدي از آن بيرون كشيده شده است، به آن بازمي ‌گرداند.}

^{البته افرادي كه در مورد فرسايش دندان‌هاي‌ شان نگرانند، بايد در معاينه ي دندانپزشكي كه يك يا دو بار در سال دارند،‌ از دندان پزشك ‌خود بخواهند دندان ‌هاي ‌شان را از اين لحاظ مورد معاينه قرار دهد.}

^{جرم ‌گيري دندان، دوستي به ظاهر دشمن}

^{برخورد رنگ و فرم دندان‌ ها بسيار مورد توجه فرد مقابل قرار خواهد گرفت. رنگ دندان ‌ها بخش مهمي از زيبايي ظاهري هر فرد محسوب مي ‌شود.}

^{طبق آمار گزارش شده 85 درصد افراد به خصوص جوانان به دنبال ترميم و سفيد كردن دندان‌ هاي خود هستند و از روش‌ هاي مختلف براي ايجاد ظاهر مناسب دندان ‌ها استفاده مي ‌كنند.}

^{عوامل تغيير رنگ دندان ها}

^{سفيدي رنگ دندان ‌ها تحت ‌تاثير عوامل مختلفي است. برخي افراد به طور ژنتيكي دندان‌ هاي سفيد تري نسبت به ديگر افراد دارند.}

^{چندين عامل در تغيير رنگ دندان‌ ها موثر است:}

^{* برخي بيماري ‌ها موجب تغيير رنگ دندان‌ ها مي ‌شود.}

^{* مصرف بعضي از داروها مانند آنتي ‌بيوتيك ‌ها نيز از عوامل مهم در تغيير رنگ دندان ‌ها است.}

^{* مصرف مواد غذايي حاوي مواد رنگي و نوشيدني‌ هايي چون قهوه و چاي نيز در تغيير رنگ دندان ‌ها موثر است، حتي مصرف زياد نوشابه‌ ها نيز مي ‌تواند رنگ دندان‌ ها را تغيير دهد.}

^{* موادي چون نيكوتين و تنباكو نيز در اثر مصرف دخانيات موجب زردي رنگ دندان‌ ها مي ‌شود.}

^{* با افزايش سن، ميناي دندان كه بيروني ‌ترين و سخت ‌ترين قسمت دندان است نازك شده و تغيير رنگ دندان‌ ها رخ مي ‌دهد.}

^{* برخي تغيير رنگ ‌ها نيز بر اثر ضربه به دندان يا بر اثر مواد پر كننده دندان، مانند امالگام رخ مي ‌دهد.}

^{* بخش ديگري از تغيير رنگ ‌ها در اثر پوسيدگي دندان به وجود مي آيد كه معمولا دندان به رنگ سياه در مي ‌آيد و با گذشت زمان در دندان ايجاد حفره كرده و درد دندان را سبب مي ‌شود.}

^{تشكيل جرم دندان}

^{بزاق دهان به صورت طبيعي داراي املاح بسياري است كه معمولا اين املاح در جاهايي از دهان و قسمت‌ هايي از دندان‌ ها كه كمتر مسواك مي ‌شوند رسوب مي ‌كند. به مرور زمان ميكروب ‌هاي دهاني نيز به اين رسوبات اضافه شده و مواد غذايي نيز از طريق همين لايه‌ هاي چسبنده روي دندان‌ ها رسوب مي‌ كنند و تجمع مي ‌يابند و به اين صورت پلاك‌ هايي روي دندان ‌ها تشكيل مي ‌شود.}

^{در مراحل اوليه اين پلاك ‌ها به راحتي با مسواك زدن و نخ دندان كشيدن قابل پاك شدن هستند، اما به مرور زمان با اضافه شدن هر چه بيشتر مواد آلي و املاح بزاق و ميكروب ‌هاي ديگر، اين پلاك ‌ها قابل تميز كردن نخواهند بود و به لايه‌اي سخت تبديل شده كه جرم دندان خوانده مي ‌شود.}

^{تشكيل جرم دندان بستگي زيادي به عادات غذايي و زندگي فرد و عدم مسواك زدن صحيح دارد و اين در حالي است كه برخي از افراد فيزيولوژي بزاق دهان شان به گونه ‌اي است كه مستعد تشكيل جرم دندان و التهاب و پوسيدگي دندان هستند.}

^{جرم گيري و لثه}

^{جرمي كه روي دندان ‌ها تشكيل مي ‌شود به مرور زمان سبب التهاب و تورم لثه‌ ها شده و پوسيدگي دندان را سبب مي ‌شود. در اين مرحله با كوچك‌ ترين تحريكي چون مسواك زدن، خونريزي لثه رخ مي ‌دهد. چنان چه جرم‌ گيري صورت نگيرد مي‌ تواند اثرات مخرب غيرقابل برگشتي براي دندان ‌ها و لثه ايجاد نمايد. معمولا اثرات التهابي جرم‌ ها بر لثه بدون درد است، بنابراين بيمار تا مدت ‌ها ممكن است متوجه اثر تخريبي جرم بر لثه خود نگردد.}

^{اساس كار دستگاه جرم ‌گير بر لرزش ‌هايي است كه با نوساناتي ضربه‌ هاي كوتاهي بر دندان وارد كرده و جرم دندان‌ ها را از بين مي ‌برد، اما نياز به هيچ‌ گونه بي ‌حسي ندارد.}

^{جرم‌ گيري و پوسيدگي دندان}

^{بيشتر مردم تصور مي ‌كنند كه جرم‌ گيري دندان موجب نازك شدن ميناي دندان و پوسيدگي آن مي ‌شود، اما در واقع هنگامي كه جرم روي دندان‌ ها تشكيل مي ‌شود لايه ‌اي روي دندان ‌ها قرار گرفته و آن را از تحريكات سرما و گرما حفظ مي ‌كند. به هنگام جرم‌ گيري اين لايه برداشته مي‌ شود و حساسيت به سرما و گرما در دندان‌ ها رخ مي‌ دهد و اين باور غلط را به وجود مي ‌آورد كه دندان ‌ها در اثر جرم‌ گيري تراشيده شده و خالي شده‌اند.}

^{بايد توجه داشت كه اساسا دستگاه جرم ‌گيري قادر به تراش دندان نيست و اين حساسيت تنها به علت برداشته شدن لايه جرم است.}

^{جرم گيري و لق شدن دندان ها} 

^{همان ‌طور كه اشاره شد جرم دندان پس از تشكيل به مرور زمان لثه را تخريب كرده و جايگزين بافت لثه مي ‌گردد. در اثر عقب‌ نشيني لثه، بين دندان‌ ها فضاي خالي ايجاد مي ‌شود كه اين فضاها توسط جرم دندان پر مي شود و با مشاهده دندان ها، تنها قسمتي از جرم تشكيل شده قابل رويت است و قسمت اصلي آن كه جايگزين لثه تخريب شده است قابل ديد نيست. پس از جرم‌ گيري اين فضاها آشكار شده و لثه ي از بين رفته ديده مي ‌شود و اين تصور غلط را به وجود مي ‌آورد كه جرم ‌گيري سبب از بين رفتن بافت لثه شده است.}

^{از طرفي با جرم ‌گيري و پاك شدن جرم از فضاهاي به وجود آمده در اثر تخريب لثه، دندان‌ ها حالت لق‌ شدگي پيدا مي‌ كنند و فرد گمان مي‌ كند اين عدم استحكام دندان در اثر جرم‌ گيري است حال آن كه اين لق‌ شدگي در اثر تجمع جرم به وجود آمده و به علت تجمع جرم مشهود نبوده است.}

^{ضرورت جرم گيري} 

^{ضرورت انجام جرم ‌گيري با توجه به مضرات تجمع ميكروب ها و تشكيل پلاك ‌ها در دهان اجتناب ‌ناپذير است، چرا كه جرم نه ‌تنها بافت لثه را از بين مي ‌برد، بلكه موجب پوسيدگي دندان نيز مي‌ شود. با تخريب هر چه بيشتر بافت لثه، موجب لق ‌شدن دندان‌ ها گرديده كه در نهايت راهي جز كشيدن دندان را براي بيمار باقي نخواهد گذاشت.}

^{اما جرم ‌گيري بايد حتما به وسيله فرد آموزش ‌ديده انجام شود تا از آسيب‌ هاي احتمالي به ميناي دندان جلوگيري شود. از طرفي انجام جرم‌ گيري بايد به توصيه دندانپزشك و در حد تعادل صورت گيرد، چرا كه جرم ‌گيري بيش از حد رنگ دندان‌ ها را به آبي متمايل مي‌ نمايد. دندانپزشكان انجام جرم ‌گيري را هر 6 ماه توصيه مي‌ كنند.}

^{اما رعايت بهداشت دهان و دندان‌ ها(استفاده منظم از مسواك و نخ دندان) نقش بسيار مهمي در عدم تجمع جرم و به خصوص تغيير رنگ دندان ‌ها ايفا مي ‌كند.}

^{استفاده از خميردندان ‌هايي كه به ضد جرم معروف هستند اگرچه در كوتاه‌ مدت ممكن است مفيد باشد و رنگ دندان ‌ها را سفيد نمايد، اما در طولاني‌ مدت به علت وجود مواد ساينده در آن ها روي دندان ‌ها خراش ايجاد كرده و  زمينه را جهت رسوب املاح بزاق و تجمع ميكروب ‌ها و تشكيل پلاك فراهم مي‌ كند.}

       
خلاصه :
با یک سیم‌ کشی روی دندان‌های تان به خانه بر گشته ‌اید و با خودتان می ‌گویید تا چند ماه دیگر از شر آن دندان‌ های خرگوشی راحت می ‌شوید. ولی این پایان ماجرا نیست. نگهداری از سیم‌ها و براکت‌ها و پلاک ارتودنسی هم بایدها و نباید‌هایی دارد که دانستن آنها برای سلامت دندان‌های تان بسیار ضروری است.
متن کل خبر :
با یک سیم‌ کشی روی دندان‌های تان به خانه بر گشته ‌اید و با خودتان می ‌گویید تا چند ماه دیگر از شر آن دندان‌ های خرگوشی راحت می ‌شوید. ولی این پایان ماجرا نیست. نگهداری از سیم‌ها و براکت‌ها و پلاک ارتودنسی هم بایدها و نباید‌هایی دارد که دانستن آنها برای سلامت دندان‌های تان بسیار ضروری است.

استفاده از نخ دندان مخصوص برای آن هایی که سیم و نگین دارند، ضروری است.

این نخ دندان‌ به دلیل داشتن سه قسمت عمده، یعنی قسمت تنیده شده و سخت‌تر، قسمت کاموایی و قسمتی که شبیه دیگر نخ دندان‌ها است، قادر است به خوبی دندان‌های شما را از تماس با مواد غذایی و عوامل پوسیدگی دندان محافظت کند.

حتی استفاده از دهان‌ شویه‌های حاوی فلوراید، دو تا سه بار در هفته توصیه می ‌شود. مطمئن باشید اگر این نکات را رعایت کنید، به هیچ‌ وجه دندان‌های شما دچار پوسیدگی نخواهند شد.

گله شما از پوسیدگی‌ دندان یا بیماری لثه متعاقب ارتودنسی، ربطی به این درمان ندارد و به علت بی ‌توجهی شما در سلامت دندان‌های تان است.

اغلب افرادی که مراجعه ماهیانه به ارتودنتیست خود ندارند و طی درمان (یک ساله یا کمتر و بیشتر) نکات بهداشتی را رعایت نمی ‌کنند، در مناطق اطراف براکت‌ها، با پوسیدگی‌ های مربعی یا مکعب مستطیل، به صورت تغییر رنگ مواجه خواهند شد.

جالب است بدانید امروزه به دلیل حذف روش‌ های قدیمی بسیاری از مشکلاتی که متعاقب ارتودنسی ایجاد می ‌شد، از بین رفته اند. در قدیم به جای براکت‌ها حلقه هایی دور دندان قرار می دادند که فلزی بود و علاوه بر نمای نازیبا، به علت از بین رفتن چسب زیرین، ایجاد پوسیدگی هم می‌ کرد، اما امروزه با استفاده از چسب مخصوصی به نام کامپوزیت، براکت‌ها به سطح مینا چسبانده می ‌شوند.

اغلب ارتودنتیست‌ها نیز دقت می‌ کنند از کامپوزیت مناسبی برای دندان‌ های جلویی که دید بیشتری دارند، استفاده کنند تا ته رنگ زرد روی دندان‌ ها ایجاد نشود. پس از ارتودنسی نیز، تنها با برداشتن آن لایه نازک ، علاوه بر دندان ‌های مرتب و متناسب در فک بالا و پایین، از سفیدی و درخشندگی آن ها لذت می ‌برید.
قرص‌ های آشکارساز

شما می ‌توانید این قرص‌ها را از دندانپزشک ‌تان بخواهید. کافی است این قرص‌ ها را بجوید. خواهید دید تمام پلاک‌ های میکروبی روی سطح دندان‌های تان رنگ می‌ گیرند و شما می ‌توانید به آسانی آن ها را ببینید و با مسواک زدن از روی سطح دندان‌های تان پاک کنید.
مسواک بین دندانی

مسواک ‌های مخصوص

مسواک ‌هایی در بازار وجود دارند که موهای بخش مرکزی سر آنها، کوتاه ‌تر از موهایی هستند که در محیط قرار دارند. بنابراین شما می ‌توانید سر این مسواک ‌ها را روی براکت‌ها (نگین‌ ها) منطبق کنید و اطراف براکت ‌ها را به راحتی تمیز کنید.

اگر هم در اثر خارج کردن دندان‌های تان، میان آن ها فاصله افتاده است، می ‌توانید از مسواک ‌های بین دندانی "Inter dental Brush" برای تمیز کردن فاصله میان دندان‌های تان استفاده کنید (تصویر روبرو).


دهان ‌شویه یادتان نرود

توصیه دیگر ما به شما، استفاده از دهان ‌شویه‌ های حاوی فلوراید است. فلوراید موجود در این دهان‌شویه‌ ها، روی سطوح دندان‌ ها نشسته و از پوسیدگی‌ دندان‌ ها طی مدت ارتودنسی جلوگیری خواهد کرد.
پلاک ‌های متحرک

اگر شما پلاک‌ های متحرک ارتودنسی دارید، رعایت بهداشت آن آسان‌ تر است، چون می‌ توانید برای تمیز کردن، آن را از دهان ‌تان خارج کنید. برای تمیز کردن آن می ‌توانید از "مسواک نرم" و صابون مایع و آب ولرم استفاده کنید.

برای تمیز کردن پلاک ارتودنسی ‌تان از خمیردندان ‌های معمولی استفاده نکنید، چون موجب سایش پلاک شما می ‌شوند.

پلاک ارتودنسی را روی کاسه دست‌ شویی تمیز نکنید، چون اگر از دست ‌تان رها شود، در اثر برخورد با کف سرامیک خواهد شکست. بهتر است یک کاسه پلاستیکی پر از آب زیر دست ‌تان قرار دهید و پلاک ‌تان را روی آن بشویید. می ‌توانید پلاک‌ ارتودنسی ‌تان را بالای یک سطح نرم نیز تمیز کنید تا در صورت رها شدن از دست ‌تان، نشکند.
فقط آب
ادامه مطلب

نقش تغذيه در سلامت دهان و دندان

آشاميدنى ها و تعداد وعده هاى غذايى با تاثير بر روى ميکروب هاى موجود در دهان، نقش مهمى را در تکامل دندان، لثه، نسوج و ساختار استخوانى محيط دهان و همچنين پيشگيرى از انواع بيمارى هاى دهان ايفا مي کنند که عمدتاً اين تاثيرات به شکل سيستميک است.

کمبود ويتامين هاى B12 ، C ، ريبوفلاوين ، فولات و مواد معدنى مثل روى ، آهن، در کاهش روند ترميم نسوج دهانى موثر است. به همان نسبت که کمبود مواد ياد شده در شکل گيرى و سلامت دهان موثر است، متقابلاً شکل و سلامت حفره ي دهان نيز در دريافت مواد فوق و استفاده از آنها نقش دارد؛ به عبارتى مى توان گفت اين دو وضعيت به گونه اى به هم وابسته اند.

بيمارى هاى دهان عمدتاً در پى پوسيدگى دندان ها ايجاد مى شود. فقدان يک يا چند دندان و يا بى دندانى کامل در سنين بالاى 65 سال رايج است که اين مشکل تاثير بسزايى در تغذيه ي اين دسته از افراد دارد و علاوه بر آن باعث اختلال در رشد، تکامل، بقا و ساختار حفره دهانى مى شود.

جزئيات اشاره شده در ذيل بخشى از اين مشکلات را مطرح مى سازد.

بيمارى هاى پريودنتال به صورت يک بيمارى موضعى و سيستميک محسوب مى شود. کمبود موادى مانند ويتامين هاى A، C، E ، فولات و بتاکاروتن و املاح معدنى چون کلسيم ، فسفر و روى در ايجاد بيمارى ياد شده نقش موثرى دارند.

سرطان دهان که اغلب در اثر استفاده ي بيش از حد تنباکو و الکل رخ مى دهد، از سويى باعث افزايش نياز به کسب انرژى و مصرف مواد غذايى در بيمار مى شود و از طرف ديگر در خوردن و تغذيه ي بيمار مشکلاتي را به وجود مي آورد که عمدتاً مى تواند ناشى از روش هاى درمانى مانند جراحى ها، راديوتراپى، شيمى درمانى و ساير موارد درمانى باشد.

از بيمارى هاى حاد و مزمن ديگرى که مى تواند در توانايى خوردن فرد، تاثير منفى داشته باشد مى توان به ديابت کنترل نشده اشاره کرد که توام با سندرم سوزش زبان، برفک و خشکى دهان است. همچنين مشکلات دهانى مي تواند ناشى از نقص سيستم ايمنى بدن مانند ايدز باشد.


* نقش تغذيه در تکامل دندان ها

تکامل دندان هاى شيرى در ماه دوم و سوم جنينى آغاز مى شود و معدنى شدن آنها از ماه چهارم جنينى تا دهه ي اول زندگى فرد ادامه دارد. مواد غذايى که جنين از بدن مادر دريافت مى نمايد، نقش موثرى در تشکيل و تکامل ساختار دندان ها در مرحله قبل از رويش آنها دارد.

تشکيل دندان ها با معدنى شدن ماتريکس پروتئينى آنها همراه است. در عاج دندان، پروتئين به صورت الياف کلاژن است که براى ساخت آنها وجود ويتامين C ضرورى است. ويتامين D جزء اساسى جهت تشکيل بلورهاى هيدروکسى آپاتيت از کلسيم و فسفر است. فلورايد نيز با اضافه شدن روى بلورهاى هيدروکسى آپاتيت، لايه ي مقاوم به پوسيدگى را روى دندان ها ايجاد مى کند.

تغذيه و رژيم غذايى در تمام مراحل تکامل، رويش و بقاى دندان موثر است. پس از رويش دندان، تغذيه نقش موثر و مداومى در تکامل، تقويت و معدنى شدن مينا و بقيه ي اجزاى دندان دارد.

نقش موضعى مواد غذايى مصرفى به ويژه کربوهيدرات ها و دفعات مصرف غذا را نبايد فراموش کرد که در پي آن باکترى هاى دهان باعث توليد اکسيدهاى آلى از اين مواد غذايي و در نتيجه پوسيدگى دندان ها مي شوند.

در طول زندگى فرد رژيم غذايى نقش موثرى را در دندان ها، استخوان ها، پايدارى نسوج دهان و مقاومت در مقابل عفونت و افزايش عمر دندان ها دارد.

 

دانلود کتاب زیبای بهداشت دهان ودندان

دانلود کتاب زیبای بهداشت دهان ودندان